در روايات باستانى ارامنه آمده است که حضرت نوح در مرند مدفون شده و کلمه مرند از يک فعل لغت ارمنى به معناى تدفين اشتقاق يافته است.(سفر نامه شاردن ص ۴۰ و سفر نامه ديولافوا ص ۳۰ ).

 ولى ارامنه را اعتقاد بر اين است که نوح بعد از طوفان در نخجوان فرود آمد و در اين شهر نيز مدفون شد و قبر همسرش هم در مرند واقع شده است. (سفر نامه تاورنيه ص ۵۴ و جغرافياى طبيعى آذربايجان ص ۲۸).

مطابق نوشته هاى تورات مادر حضرت نوح در مسجد بازار مرند مدفون است.(ديباچه اى بر فرهنگ کشاورزى ص ۲۱۳ و راهنماى شهرستانهاى ايران ص ۲۱۴). برخى نيز بناى شهر مرند را به امر دختر ترسائى بنام ماريا مى دانند و بناى اوليه مسجد جامع فعلى را نيز کليسائى مى شمارند که وى بنا کرده و نام مرند را هم برگرفته از نام ماريا با اندکى تغيير مى دانند.

مرند يعنى تدفين
در روايات باستانى ارامنه آمده است که حضرت نوح در مرند مدفون شده و اسم اين شهر يک فعل ارمنى، به معناي تدفين اشتقاق يافته است. هنگامى که هوا صاف و روشن باشد، از مرند کوهي که سفينه اين شيخ درآن توقف کرده ووى را ار توفان نجات داد، مشاهده مى گردد. ارامنه بر اين اعتقاد هستند که قبر همسرنوح نيز در مرند بر سر راه تبريز واقع است.

 مانداگارنا يا مورونداى باستان
بطلميوس جغرافيدان يونانى که در دو قرن قبل از ميلاد مي زيسته، از اين شهر به نام ماندگارنا نام مى برد،مرند شهرى بسيار قديمى است و آن را يکى از آباد ترين شهرها در تاريخ مى خواند. گويا موروندا که در بطليموس آمده همين مرند کنونى باشد.

مرند شهر خانم مارياناى مسيحى
در باره وجه تسميه مرند مى گويند که بناى اين شهر به امر دختر ترسايى به نام ماريا گذاشته شده است. بدين دليل که وى کليساى بزرگى در اين محل بنا کرد که اکنون با تغييراتى به مسجد جامع تبديل شده است. آثار کليساى قديمى اين شهر هنوز برجاست و صليب هاى بزرگ و کوچک، دورادور قسمت فوقانى آن را با طرز زيبايى پوشانده اند.

مرند سرزمين قوم مروا
نام يونانى مرند مروا است و احتمالا از اجتماعى به همين نام که منطقه را تا درياچه اروميه اشغال داشته اند، گرفته شده است.

مرند، سرزمين مادها
مرند شهرى از آذربايجان است. مى توان پنداشت که درست آن مارند بوده که مار رويه آذرى نام ماد مى باشد و همچنين در زبان ارمنى ''ر'' به جاى ''د'' بسيار مى آمده و در زبان ارمنى تيره ماد را هميشه به نام مارياد کرده اند.